علائم و نشانه های خونریزی معده

هر فردی در زندگی احتمالا با بیماری‌های گوارشی دست و پنجه نرم خواهد کرد. ولی خونریزی معده یکی از خطرناک‌ترین عارضه‌های گوارشی بوده که در افراد بالای 40 سال شایع‌تر است. خونریزی معده یا دستگاه گوارشی می‌تواند در بازه خفیف تا شدید یا کشنده باشد.

با دانستن علائم خونریزی معده می‌توانید هرچه سریع‌تر درمان این عارضه را آغاز کنید. علائم عمومی خونریزی معده به صورت خلاصه شامل موارد زیر است.

• مدفوع سیاه یا قرمز پر رنگ

• استفراغ قرمز رنگ

• درد و گرفتگی در شکم

• سرگیجه یا غش کردن

• نفس نفس زدن

• احساس خستگی

• خون در کنار مدفوع

• رنگ پریدگی

نکته: هر کدام از این نشانه‌ها به تنهایی می‌توانند علت و دلیل دیگری داشته باشند، 2 یا چند علائم خون ریزی معده در کنار هم ممکن است خطرناک باشد. برای همین حتما برای تشخیص درست و درمان به موقع به دکتر یا پزشک متخصص مراجعه کنید.

علت خونریزی معده

اگر علت خونریزی در خود معده باشد، شایع‌ترین دلیل آن زخم معده است. علاوه بر زخم معده دیگر دلایل خونریزی معده شامل موارد زیر است:

• ورم معده

• سرطان معده

• شوک یا صدمه

• سوختگی

بعضی مواقع خونریزی در معده نیست! بلکه امکان دارد که بخشی از دستگاه گوارش خونریزی داشته باشد. خونریزی در دستگاه گوارش معمولا از طریق مدفوع یا استفراغ مشخص می‌شود که شبیه خونریزی معده است.

شرایط و بیماری‌های مختلفی وجود دارد که می‌تواند باعث خونریزی معده یا دستگاه گوارش شود. برای یافتن علت خونریزی اول باید منبع خونریزی مشخص شود.

دستگاه گوارش فوقانیدستگاه گوارش تحتانیخونریزی معدهبیماری التهاب رودهپارگی مریهموروئیدواریس مریپولیپ یا سرطان رودهسرطان معده
شقاق مقعد

خونریزی معده معمولا یکی از عوارض زخم معده است

یکی از عوارض زخم معده، خونریزی زخم است. با بزرگ‌تر شدن زخم، فرسایش و خوردگی عضله‌های معده یا دیواره دوازدهه شروع می‌شود و در ادامه این فرایند تخریب، رگ‌های خونی آسیب دیده، بنابراین خونریزی معده آغاز می گردد.

در صورتی که میزان آسیب دیدگی رگ‌های خونی کم بوده، جریان خون آهسته می‌شود و معمولاً خون سرانجام به طریقی وارد دستگاه گوارش می‌گردد. اما اگر رگ‌های خونی به شدت آسیب ببیند، خونریزی معده سریع و بسیار خطرناک خواهد بود.

اگر عوارض زخم معده درمان نشود و به دنبال درمان آن نباشید باعث عوارض جدی مانند عفونت، حمله قلبی و شوکه شدن فرد شود و حتی ممکن است در برخی موارد باعث مرگ نیز شود.

چه قرصی باعث خونریزی معده میشود؟

در مجله تخصص بیماری‌های گوارشی محققان گزارش داده‌اند که ترکیب داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) و مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) می‌تواند باعث خونریزی در دستگاه گوارش فوقانی شود. 

طبق آزمایش این داروها خطر خونریزی معده را تا 190 درصد بیشتر می‌کند. طبق این آزمایش، استفاده داروهای ضد التهاب به همراه SSRI ها باید هرچه سریع‌تر متوقف شود.

با این حال استفاده بیش از حد از برخی داروها نیز می‌توانند باعث خونریزی معده شوند. داروهایی که باعث خونریزی معده می‌شوند شامل موارد زیر است.

نوع دارواسم داروقرص ضد التهاب غیر استروئیدیخطر پایین خونریزی معده = ایبوپروفن – ناپروکسن
 
خطر بالا خونریزی معده = کتورولاک – سلکوکسیب – فلوربیپروفن مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونینفلوکستین – سرترالین – فلووکسامینداروهای ضد انعقادهپارین – مهارکننده سیکلواکسیژناز (COX) – وارفارین – دابیگاترانداروهای ضد پلاکتآسپرین – پرسانتین – تیکلید

نشانه‌ها و علائم خونریزی معده

علائم بسته به سرعت خونریزی شما نیز متفاوت است. کسی که خونریزی معده دارد می‌تواند یک یا چند نشانه زیر را نشان دهد.

علائم پنهان خونریزی معده

اگر خون در مدفوع دیده نشد یا استفراغ خونی نداشتید، خونریزی معده پنهان است و علائم زیر را دارد:

• خستگی

• تنگی نفس

• گشنگی یا ضعف شدید

• رنگ پریدگی

• درد شدید در شکم و قفسه سینه

• سرگیجه

• سیاهی رفتن چشم

علائم علنی خونریزی معده

خونریزی علنی معده به صورت زیر است:

علائم کم خونی

مانند خستگی زود هنگام، سیاهی رفتن چشم، درد قفسه سینه یا تنگی نفس میتواند از نشانه های خونریزی معده باشد.

مدفوع قیری و بدبو

این نوع مدفوع که ملنا نام دارد بر وجود خون حداقل به مدت ۱۴ ساعت در دستگاه گوارش دلالت می‌کند.

استفراغ خون به رنگ قرمز روشن

این استفراغ همراه با موادی با زمینه قهوه‌ای نیز یکی از نشانه‌های خونریزی است.

وجود خون قرمز روشن در مدفوع

این نشانه بیشتر مربوط به خونریزی قسمت تحتانی دستگاه گوارش است. اگر چه در خون ریزی‌های وسیع دستگاه گوارش فوقانی مثل زخم معده نیز چنین نشانه ای می‌تواند وجود داشته باشد.

علائم شوک و افت فشار

یکی از نشانه های از دست دادن شدید خون (بیش از یک لیتر خون در ۲۴ ساعت) است. علائمی مثل افزایش ضربان قلب (تاکیکاردی)، تعریق، سبکی سر، رنگ پریدگی و تهوع نیز می‌تواند به علت خونریزی و افت فشار باشد.

پیش آگهی خونریزی معده

در پیش آگهی خونریزی معده مقدار و سرعت خونریزی به همراه سن و بیماریهای همزمان تعیین کننده هستند. اگر میزان خون از دست رفته زیاد باشد، به سختی می توان استرس ناشی را کنترل کرد.

خونی که از دست می رود نیاز به جایگزینی مکرر و ضروری دارد که این مورد ریسک واکنش بیمار را افزایش می‌دهد. خطر بالاتر خونریزی گوارشی (معده)، بیماران مبتلا به اختلالات انعقادی را بیشتر تهدید می‌کند.

چه زمانی به بیمارستان مراجعه کنیم

اگر متوجه خونریزی غیر معمول شدید، به پزشک مراجعه کنید. او از شما در رابطه با علائم سؤال می‌پرسد و شما را به دقت معاینه می‌کند.

به پزشک خود بگویید که در کدام قسمت از بدن درد دارید و تمام حال و شرایط خود را کاملا توضیح دهید. به احتمال زیاد دکتر از شما آزمایش مدفوع و خون می‌گیرد تا علت خونریزی معده مشخص شود.

برای سالمندان همچنین یک آزمایش خون انجام می‌شود تا بررسی شود که آیا کم خونی سالمند مزمن بوده یا به صورت حاد اتفاق افتاده است.

اگر خونریزی معده بسیار شدید باشد، ممکن است نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشید. شوک می‌تواند هنگامی رخ دهد که به از دست دادن تقریباً به 40 درصد از حجم خون نزدیک شود.

اگر شواهدی از افت فشار خون (فشار خون پایین) یا ضربان قلب سریع، سرگیجه یا احساس سرگیجه وجود داشته باشد، باید هرچه سریع‌تر به بیمارستان یا اورژانس بروید.

در حالی بستری در بیمارستان، بیمار همچنان از نزدیک تحت نظارت قرار خواهد گرفت و در تلاش برای متوقف کردن خونریزی، از داروهای خاصی استفاده می‌شود. علاوه بر این، آزمایش‌های تشخیصی برای بررسی انجام می‌شود.

اگر در بیمارستان نیازمند مراقبت یا حمایت یک فرد حرفه‌ای هستید از خدمات همراه بیمار در بیمارستان آسانیسم استفاده کنید.

آیا خونریزی معده باعث مرگ می‌شود؟

بیشتر مواقع با تشخیص به موقع خونریزی می‌توان از عوارض جدی آن جلوگیری کرد. با این حال احتمال مرگ در خونریزی معده وجود دارد.

یک آزمایش در سال 2009 نشان داده که خونریزی فوقانی دستگاه گوارشی و معده که به دلیل استفاده بیش از حد از داروهای مسکن و ضد التهاب بوده، باعث مرگ 12 درصد از بیماران شده. یکی از داروهای اصلی که باعث خونریزی معده شده آسپرین است.

تست های تشخیصی خونریزی معده

تشخیص علت اصلی خونریزی دستگاه گوارش معمولاً با سوال پزشک در مورد علائم و تاریخچه پزشکی شما آغاز می‌شود. پزشک شما همچنین ممکن است یک نمونه مدفوع درخواست کند تا وجود خون را به همراه سایر آزمایشات بررسی کند تا علائم کم خونی را بررسی کند. تست‌های اصلی برای تشخیص خونریزی معده شامل موارد زیر است:

• مثبت بودن تست خون مخفی مدفوع

• افت هموگلوبین

• افت هماتوکریت

• آنمی (کمبود آهن) در خونریزی کند و مزمن

• آرتریوگرافی ممکن است موضع خونریزی را تایید کند

• اسکن خونریزی نشانگر موضع خونریزی است که با استفاده از گلبول قرمز نشاندار (radioisotope-tagged RBCs) انجام می شود.

آندوسکوپی

آندوسکوپی روشی است که شامل استفاده از یک دوربین کوچک واقع در بالای لوله آندوسکوپی طولانی و انعطاف پذیر است که پزشک شما آن را در گلو شما قرار می‌دهد.

سپس دامنه از دستگاه گوارش فوقانی شما عبور می‌کند. این دوربین به پزشک شما اجازه می‌دهد تا درون دستگاه گوارش شما را ببیند و به طور بالقوه منبع خونریزی شما را پیدا کند.

از آنجا که آندوسکوپی محدود به دستگاه دستگاه گوارش فوقانی است، پزشک ممکن است آندوسکوپی را انجام دهد. این عمل در صورتی انجام می‌شود که علت خونریزی شما در طول آندوسکوپی یافت نشود.

معاینه آرتروسکوپی

این معاینه شبیه به آندوسکوپی است، با این تفاوت اینکه معمولاً یک بالون متصل به لوله دوربینی است. این بالون به پزشک شما اجازه می‌دهد روده را باز کند و داخل آن را ببیند.

برای تعیین علت خونریزی دستگاه گوارش پایین، پزشک ممکن است کولونوسکوپی را انجام دهد. در طی این آزمایش، پزشک شما یک لوله کوچک و انعطاف پذیر را داخل روده شما وارد می‌کند.

دوربینی به لوله وصل شده است تا پزشک شما بتواند تمام طول روده بزرگ شما را مشاهده کند.

با مراجعه بیمار با خونریزی گوارشی، درمان را پس از اثبات وضعیت و علائم حیاتی وی، از طریق مایع درمانی درست، و لوله گذاری معده بیمار؛ آن را شستشو داده و میزان شدت خونریزی بیمار تخمین زده می شود.

نکته: گاهی مشکل بیمار با خونریزی معده با مداخلات طبی به پایان نمی رسد بنابراین نیاز به جراحی است.

درمان خونریزی معده

در بیشتر موارد خونریزی معده را میتوان درمان کرد و این درمان بسته به عامل خونریزی شما دارد که معمولا در برخی بیماران پزشکان از داروهای کاهنده اسید معده استفاده میکنند و در روش دیگر بسته به خونریزی بیمار معده را آندوسکوپی میکنند و با روش گرما لیزر در این ناحیه خونریزی را متوقف کنند بعلاوه برای بیماران دارای خونریزی شدید فرد تحت عمل جراحی قرار میگیرد.

نکات مراقبتی برای افراد با خونریزی معده

افرادی که دچار خونریزی معده شده اند نیاز به پایش دقیق دارند. چرا که خطر شوک در اثر خونریزی در افرادی که خون زیادی از دست داده، بسیار زیاد است. پرستار سالمند در منزل تهران، بیمار را از نظر علائم حیاتی به دقت مورد بررسی قرار می دهد، تا در صورت ایجاد هر گونه مشکلی سریع ترین اقدام را انجام دهد.

این سالمندان باید رژیم غذایی دقیقی داشته باشند و از خوردن غذاهایی که باعث تشدید زخم می شود خودداری کنند. غذاهای سرخ کردنی، چرب، پرادویه و تند باید کاهش یابد و حدالمقدور استفاده نشود. همچنین از مصرف الکل و دخانیات باید خودداری کنند.

توصیه می شود بیشتر از غذاهایی که به سیستم خونی افراد کمک می کند، مثل: جگر، حبوبات به خصوص عدس و گوشت قرمز استفاده شود.